JA SAM- droga ku niezależności
JA SAM- droga ku niezależności
Dążenie do niezależności, to naturalny i kluczowy etap w rozwoju małego dziecka. To momenty, w których rodzice coraz częściej słyszą: „ja sam, ja sama”. Pojawia się ogromna radość z pierwszych, małych „wielkich” sukcesów, determinacja w dążeniu do celu, powtarzalność określonych czynności i poczucie sprawczości. Choć czasami, czekanie, aż maluch założy skarpetę, czy samodzielnie zje śniadanie, wymaga dużych pokładów cierpliwości, bo coś, co mogłoby trwać dwie minuty, zajmuje dużo więcej czasu.
Nie wolno nam jednak zignorować naturalnej chęci dziecka do podejmowania działań, prób i doświadczeń, do radzenia sobie z niepowodzeniem i emocji z tym związanych, do szukania sposobów i własnej drogi dojścia do celu.
W poczuciu troski i odpowiedzialności za dziecko, a czasem z braku czasu, wyręczamy je w podstawowych czynnościach życia codziennego. Próbujemy za dzieci rozwiązywać problemy rówieśnicze, bierzemy sprawy w swoje ręce, decydujemy o wyborze zabawek i współtowarzyszy zabawy. „Naprawiamy” za dziecko świat i z miłością zabieramy mu przestrzeń na autonomię i możliwość decyzyjności. Chroniąc dzieci przed emocjami i trudniejszymi sytuacjami, nie sprawimy, że ten świat będzie dla nich lepszy. To, w jaki sposób sobie poradzi uzależnione jest od pierwszych, samodzielnych kroków- tych pierwszych przedszkolnych trudności.
W wieku przedszkolnym samodzielność dotyczy trzech aspektów:
- samodzielność praktyczna, związana z podstawowymi czynnościami samoobsługowymi: spożywanie posiłków, toaleta, ubieranie, rozbieranie;
- samodzielność umysłowa: podejmowanie decyzji o wyborze zabaw i zabawek, organizowanie swojej przestrzeni, ukierunkowanie zainteresowań, sposób spędzania wolnego czasu, rozwiązywanie problemów podczas zabawy i nauki;
- samodzielność społeczna: współdziałanie w domu i w przedszkolu z rodzeństwem, rówieśnikami, rodzicami i opiekunami, współpraca z grupą, stosowanie się do norm społecznych- zasad w domu i w przedszkolu, pełnienie ról społecznych w otoczeniu.
Z samodzielnością, w każdym aspekcie, jest jak z jedną z najważniejszych umiejętności, które dziecko nabywa, czyli chodzeniem. Dorosły jest obok, wspiera, motywuje, podnosi i cieszy się z każdej podjętej próby, ale nie zrobi ani jednego kroku za dziecko. Bo musi SAMO. Pomimo błędów, upadków i porażek- nigdy się nie poddaje. Czemu więc na dalszym etapie ich życia, tak bardzo chcemy je we wszystkim wyręczać?
Mamo … Tato …
- gdy słyszysz: „ja sam, ja sama”- pozwól. Będzie wolniej, trudniej i nieporadnie, za to radość z sukcesu gwarantowana;
- odbierając swoje dziecko z przedszkola usiądź, zapytaj, jak minął dzień i poczekaj- trzylatek potrafi zmienić buciki;
- od czasu do czasu, na przykład weekendowo „ugotujcie” razem śniadanie
- pozwól wejść na zjeżdżalnie i huśtawkę, pozwól biegać i pozwól się ubrudzić
Nie usuwaj kamyczków z jego drogi, bo kiedyś trafi na skałę, której nie będzie w stanie pokonać.
Dorota Kluska